EU AI-verordening artikel 53: transparantieverplichtingen voor GPAI-aanbieders

Vier verplichtingen uit artikel 53

Artikel 53, lid 1, verplicht GPAI-aanbieders tot: (a) het opstellen en bijhouden van technische documentatie voor het model, inclusief het trainings- en testproces; (b) het verstrekken van informatie aan stroomafwaartse aanbieders die het model integreren; (c) het voeren van een beleid om te voldoen aan het Unierecht inzake auteursrecht; (d) het opstellen en openbaar beschikbaar stellen van een voldoende gedetailleerde samenvatting van de voor de training van het model gebruikte inhoud. Elke verplichting kent specifieke toepassingsvereisten.

Vereiste samenvatting van trainingsdata

Artikel 53, lid 1, punt d), vereist een voldoende gedetailleerde samenvatting van de trainingsdata. Het verwachte formaat is het door het Europees AI-bureau gepubliceerde sjabloon voor samenvattingen van trainingsdata (Training Data Summary Template). Verplichte elementen: categorieën gegevensbronnen (openbaar web, gelicentieerde data, door gebruikers gegenereerde inhoud), taaldekking, dekking van inhoudsdomein en eventuele specifieke gebruikte datasets. De samenvatting is openbaar beschikbaar, hetgeen betekent dat concurrenten er kennis van kunnen nemen. Om commerciële redenen dient de specificiteit te worden afgewogen tegen vertrouwelijkheid.

Vereiste auteursrechtbeleid

Artikel 53, lid 1, punt c), vereist een beleid waaruit naleving van het Unierecht inzake auteursrecht blijkt, in het bijzonder de uitzondering voor tekst- en datamining van artikel 4 van Richtlijn 2019/790. Het beleid moet betrekking hebben op: de wijze waarop trainingsdata rechtmatig wordt verkregen, de wijze waarop opt-outs van rechthebbenden worden gerespecteerd (het voorbehoudssysteem voor rechthebbenden), en de wijze waarop de aanbieder omgaat met auteursrechtclaims. Openbare auteursrechtbeleidsverklaringen zijn inmiddels standaard voor grote GPAI-aanbieders.

Overgang van verplichtingen krachtens artikel 25

Indien u de aanbiederstatus verkrijgt op grond van artikel 25, lid 4, door een GPAI-model ingrijpend te wijzigen, zijn de verplichtingen van artikel 53 op u van toepassing. De drempel voor een ingrijpende wijziging is niet eenduidig vastgesteld (de raadpleging over de GPAI Code of Practice werd in maart 2026 afgesloten zonder duidelijke uitkomst). Voorzichtige benadering: ga uit van een overgang van verplichtingen indien u verder verfijnt dan aanpassingen op LoRA-niveau, en stel een samenvatting van de trainingsdata op die uw fine-tuningdata omvat en verwijst naar de samenvatting van het upstreammodel.

Praktische naleving voor SaaS

Indien u een basismodel verfijnt (fine-tuning), dient u het volgende voor te bereiden: (1) technische documentatie van uw fine-tuningproces, inclusief hyperparameters, data en validatie; (2) informatie voor stroomafwaartse aanbieders ten behoeve van iedere klant die uw verfijnde model integreert; (3) een auteursrechtbeleid dat uiteenzet hoe uw trainingsdata voldoet aan de EU-regelgeving; (4) een samenvatting van de trainingsdata die uw fine-tuningdata dekt en voor de basisdata verwijst naar de samenvatting van het upstreammodel. Het Europees AI-bureau publiceert in 2026 sjablonen om de implementatie te ondersteunen.

Frequently asked questions

Wanneer is artikel 53 in werking getreden?

Op 2 augustus 2025 voor de oorspronkelijke aanbieders van GPAI-modellen. De overgang via artikel 25, lid 4, volgt dezelfde tijdlijn voor stroomafwaartse actoren die de aanbiederstatus verkrijgen.

Verkrijg ik de verplichtingen van artikel 53 door gebruik te maken van GPT-4?

Niet door louter gebruik — uitsluitend indien u ingrijpend wijzigt. API-gebruik in combinatie met prompt engineering leidt niet tot een overgang van de verplichtingen van artikel 53.

Leidt LoRA-fine-tuning tot overgang van de verplichtingen van artikel 53?

Niet eenduidig vastgesteld. Voorzichtige interpretatie: waarschijnlijk niet. Defensieve aanpak: documenteer de LoRA-adapter nauwkeurig, bewaar de trainingsdata-administratie en stel voor de zekerheid een gedeeltelijke samenvatting op.

Wat is de sanctie bij schending van artikel 53?

Tot € 15.000.000 of 3% van de wereldwijde jaaromzet bij schending van de verplichtingen voor GPAI-aanbieders.

Is de samenvatting van de trainingsdata werkelijk openbaar?

Ja — de 'voldoende gedetailleerde samenvatting van de voor de training gebruikte inhoud' moet openbaar beschikbaar worden gesteld. Het sjabloonformaat van het Europees AI-bureau verduidelijkt wat 'voldoende gedetailleerd' inhoudt.

Sources

• https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1689/oj
• https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/code-practice-gpai-models